Cúng nhập trạch gồm những gì: đồ lễ, thứ tự vào nhà mới, cách làm nhà thuê

Lễ nhập trạch gồm một mâm cúng thần linh, thổ địa và một mâm cúng gia tiên (nếu chuyển ban thờ). Đồ lễ thường có hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, nước, gạo và muối, gà luộc hoặc heo quay, xôi, vàng mã, nến, hương. Theo phong tục, gia chủ mang bếp lửa (bếp than hoặc bếp gas mới) và bát hương vào nhà đầu tiên, rồi mới đến các đồ khác. Nhà thuê, phòng trọ có thể làm lễ gọn: hoa, quả, trầu cau, gạo muối, nước và hương.

Mục	Nhà mua, nhà mới xây	Nhà thuê, phòng trọ
Mâm cúng	Mặn hoặc chay, đủ lễ	Chay, gọn
Món mặn	Gà luộc hoặc heo quay, xôi	Có thể bỏ
Gạo, muối, nước	Có	Có
Bếp lửa mang vào trước	Có	Tuỳ, có thể chỉ mang nồi cơm, ấm nước
Chuyển ban thờ gia tiên	Thường có	Thường không
Vàng mã	Có	Có thể bỏ

Nhập trạch là gì

"Nhập trạch" nghĩa là vào nhà. Theo tín ngưỡng dân gian, mỗi nơi đều có thần linh, thổ địa cai quản. Khi về ở nhà mới, gia chủ làm lễ trình báo, xin phép thần linh cho gia đình được sinh sống, và mời gia tiên về nơi ở mới. Lễ này khác lễ động thổ (trước khi xây) và lễ lợp mái, cất nóc (khi xây xong phần mái).

Danh sách đồ lễ nhập trạch

Mâm cúng thần linh:

Hoa tươi: hoa cúc, hoa huệ, hoa ly.
Mâm ngũ quả.
Trầu cau, một chai rượu trắng, nước sạch.
Một đĩa gạo, một đĩa muối.
Gà trống luộc hoặc một miếng heo quay, một đĩa xôi.
Bánh kẹo, thuốc lá (theo lệ một số nơi).
Vàng mã: tiền vàng, bộ mũ áo thổ địa.
Nến, hương, một bát hương mới nếu chưa có.

Mâm gia tiên (nếu chuyển ban thờ): mâm cơm hoặc xôi gà, hoa quả, trầu cau, rượu.

Thứ tự vào nhà mới theo phong tục

Các bước dưới đây là cách làm phổ biến ở miền Bắc. Mỗi vùng có thể khác:

Chọn ngày, giờ tốt hợp tuổi chủ nhà. Nhiều nhà tránh tháng 7 âm lịch theo quan niệm dân gian.
Đến giờ, chủ nhà (thường là người chồng) cầm bát hương đi vào trước, hoặc bê bếp lửa vào trước. Người vợ theo sau cầm gạo, nước, muối.
Các thành viên khác mang theo đồ có ý nghĩa: phích nước, nồi cơm, chổi mới, sổ đỏ hoặc giấy tờ nhà, két tiền.
Đặt bếp lửa ở chỗ nấu ăn, đặt bát hương lên ban thờ.
Bày mâm cúng, thắp hương, khấn thần linh, thổ địa rồi khấn gia tiên.
Chờ hết tuần hương, hoá vàng.
Đun nước pha trà hoặc nấu cơm ngay trong ngày đầu, theo quan niệm "lửa đỏ" giữ ấm cho nhà.
Sau đó mới chuyển đồ đạc lớn vào.

Nếu tuổi chủ nhà không đẹp trong năm, nhiều gia đình mượn tuổi: nhờ người hợp tuổi bê bát hương, bếp lửa vào trước, chủ nhà ra ngoài một lúc rồi mới vào.

Lưu ý an toàn khi mang bếp than vào nhà

Bếp than cháy trong phòng kín tạo khí CO (carbon monoxide), không màu, không mùi và có thể gây ngộ độc chết người. Khi làm tục mang bếp lửa:

Chỉ để bếp than trong nhà ngắn, cửa mở, phòng thoáng.
Không để bếp than trong phòng ngủ, không đóng kín cửa khi bếp còn cháy.
Đặt bếp trên khay kim loại, xa rèm, gỗ, đồ dễ cháy.
Nhiều gia đình ở chung cư thay bếp than bằng bếp gas mini hoặc bếp điện mới, bật lên đun ấm nước. Cách này an toàn hơn mà vẫn giữ ý nghĩa "lửa ấm".

Cúng nhập trạch nhà thuê, phòng trọ

Người thuê nhà thường làm lễ đơn giản để trình báo thổ địa:

Chuẩn bị hoa, một đĩa quả, trầu cau, một chén gạo, một chén muối, một chén nước, nến và hương.
Đặt mâm ở giữa phòng hoặc gần cửa ra vào.
Thắp hương, khấn ngắn: nêu tên, địa chỉ, xin phép được ở.
Hết hương thì hạ lễ. Gạo muối có thể rắc quanh cửa hoặc giữ lại nấu ăn.

Nên hỏi chủ nhà trước khi thắp hương, nhất là ở chung cư mini có báo khói.

Chọn ngày nhập trạch

Theo lệ phổ biến, gia đình chọn:

Ngày hoàng đạo, hợp tuổi chủ nhà, tránh ngày xung với tuổi.
Tránh các ngày dân gian cho là xấu: Tam Nương (mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch), Nguyệt Kỵ (mùng 5, 14, 23 âm lịch).
Giờ hoàng đạo trong ngày.

Nhiều gia đình chọn ngày cuối tuần để có người phụ chuyển đồ. Việc hoàn thiện giấy tờ nhà, đăng ký tạm trú hay thường trú tại nơi ở mới là thủ tục hành chính riêng, làm theo quy định của công an phường, xã.

Câu hỏi thường gặp